نسیمی فیلمی‌نین اعتقادی یؤنونه قیسا بیر ملاحظه

نسیمی فیلمی‌نین تاریخی ـ اعتقادی یؤنونه قیسا بیر ملاحظه

کئچن ساوئت دؤرونده نسیمی آدینا بیر سینمایی فیلم چکیلیب کی باشدان ایاغا تاریخ تحریفی‌دیر. بو فیلمین تکنیکی جهت‌دن گوجلو اولماغینا رغما، حقیقتدن تام اوزاق بیر فیلم‌دیر. بو فیلم کمونیست‌لرین منافعی‌نین اوغروندا یازیلمیش و تصویره چکیلمیش‌دیر. بو فیلمین اساس تحریف‌لری حروفی‌لر حاقدا گئدیر. بو فیلمده حروفی‌لر بیر مادیگرا نحله تانیتدیریلیبلار.  فیلمی دوزه‌دن‌لرین دغدغه‌لری تاریخ‌ده اولان نسیمی‌نی دیریلتمک دئیلده اونو اؤز منافع‌لر اوغروندا بیر مسخ اولموش شکیلده آذربایجان میلتینه و بوتون روسیه کمونیست‌لری سلطه‌لری آلتیندا گئتمیش مسلمان خالقلارا تقدیم ائتمک‌دیر.

حروفی تاریخی و عقیده‌لری تانیش اولانلار بیلیرلر کی حروفی‌لر اون ایکی ایماما اینانان بیر شیعی نحله‌ ایدی‌لر. فضل الله نعیمی استرآبادی اؤزو اصالتا ایندیکی تورکمن چؤلونون گرگان شهری‌نین یاخینلیغیندا اولان «استرآباد»دان اولموش. سربه‌دارلار قیامیندان سونرا باش قالدیران بو حروفی‌لر اساس سؤزلری شیعه‌لیک محورینده ایدی و خوراساندا سرکوب ائدیلدیکدن سونرا ائلخانلی‌لار دؤرونده شیعه‌لیگه مایل اولان آذربایجانا اوز گتیردیلر. فضل الله نعیمی اؤزو بیر تورک اولمادان یازدیغی کیتابلاری دا فارس دیلی‌نین استرآباد لهجه‌سی ایله یازیب، او اینانیردی کی عرب‌ دیلینده اولان 28 حرف فارس دیلینده 32 حرفه چاتماق‌لا کامیل‌لشیب و اؤزونو داها آرتیق گلیشمیش بیر علم‌لره واقف سانیردی. نعیمی‌نین ایمامی شیعه‌لیگه باغلی اولدوغو آیدین‌دیر؛ اون ایکی ایمام اعتقادی، مهدویت اعتقادی، حی علی خیرالعمل سؤزونو آذانین بیر جزو ببیلمک و ... حروفی‌لرین شیعی اولدوقلارینی ثبوته یئتیریر. الیمیزه یئتیشن حروفیه‌ ال‌یازمالاری اونلارین آللاها و ایمام پیغمبره قائل اولدوقلارینی ثبوت ائدیر[1] کی نسیمی فیلمینده اونون عکسینی ثبوته یئتیرمگه چالیشیلیر. حتی کلمنت هوارتین تحقیقی ایله چاپ اولونان هدایتنامه، محرمنامه سید اسحق، نهایتنامه، اسکندرنامه و ... رساله‌لرینده ده حروفیه‌نین بیر نوع شیعه‌لیک آخینی اولدوغو آپ آچیق گؤرونور.[2] آنجاق حروفیه‌نین بیر عرفانی مشربلری و دونیا گؤروشلری وار ایمیش کی شیعی اعتقادلاریلا یاناشی اونا اینانیرمیشلار. فضل الله نعیمی شروان زیندانیندان یازدیغی مکتوبوندا بئله بیر بیت گتیریر:

من حسین وقت و نا اهلان یزید و شمر من

روزگارم جمله عاشورا و شروان کربلا[3]

نه ایسه، حروفی‌لرین عقیده‌لریله آرتیق تانیشماغا ایران دا دکتر یعقوب آژندین حروفیه در تاریخ آدیندا چاپ ائتدیگی کیتابدان دا فایدالانماق اولار.

ایندی بئله بیر ایسلامی فرقه‌نین آغزینا گتیریب تام ملحدانه سؤزلر قویماق و نعیمی و نسیمی و حروفی‌لردن مسلمانلار قاباغیندا قوندارما بیر سنگر دوزلتمک کمونیست‌لرین معجزاتیندان‌دیر. فیلم‌ده حروفیه آدینا گئدن کؤکسوز کؤتوکسوز کمونیستی سؤزلر آنجاق آذربایجان خالقینا ملحدانه بیر تاریخی عقبه دوزلتمک ایله اورتایا قویولموشدور. بئله بیر ایش بابک فیلمینده ده داها آرتیق ایره‌نج شکیلینده کمونیست‌لر وریندن دئییلمیشدیر.

فیلم‌ده یالنیز ایسلام دونیاسی هجومدا دئییل، تورک دونیاسی دا تحریف آتشینه توتولور و بؤیوک تورک شاهی امیر تیمور، بیر آذربایجان دوشمانی کیمی گؤستریلیر حال بو کی امیر تیمور دؤروندن باشلایاراق تورک دیلی یالنیز آذربایجاندا یوخ بوتون تورک یوردلاریندا گوجلو بیر شکیلده یازیلماغا کئچدی.

فیلمین بوتون دیالوق و درام‌لارینی بیر به بیر بورادا گتیریب نقده چکمگه و حروفی‌لرین گئرچک عقیده‌لرینده گئنیش سؤزلر آپارماغا واقت یوخ، بلکه ده بو قونودا چوخلو مقاله‌لر یازیلیب‌دیر، بو حاقدا بیلگینیز وارسا مندن اسیرگه‌مه‌یین.

31/02/1387 گونش ایلی



[1]. ایران کیتابخانالاریندا بیر چوخ حروفیه رساله‌لری‌نین ال‌یازمالاری ساخلانیلیر کی بیر سیراسی‌نین سالیق سوراغینی من یادداشت ائتمیشم. رحمتلی عبدالباقی گولپینارلی حروفیه کیتابشناسلیغی قونوسوندا بیر کیتاب یازیبدیر کی اونون فارسی ترجمه‌سی ده ایراندا «فهرست متون حروفیه» آدیلا چاپ اولوب دور.

[2]. بو کیتاب «مجموعه رسائل حروفیه» آدیندا 1909 میلادی ایلینده لیدن شهری‌نین بریل مطبعه‌سی طرفیندن چاپ اولموش و 1360 گونش ایلینده تهرانین «نشر مولی» طرفیندن تجدید چاپ اولموش.

[3]. رک: حروفیه در تاریخ، یعقوب آژند، ص25.

سئل

سئل

 

ساغاناق سوووشدو

قاچین قوپدو

دره‌لر قوووشدو.

٭٭٭٭

قالان؛

       بیر یالین آیاقلارین ایزلریدی

چایلاقلار یاخاسیندا

قاییدان؛

       بیر بئلی بوکولموش آتلیدی

ایگید اوغلو قوجاغیندا

 

 

Sel

 

Sağanaq sovuşdu

Qaçın qopdu

Dərələr qovuşdu

٭٭٭

Qalan,

Bir yalın ayaqların izləriydi      

Çaylaqların yaxasında                          

Qayıdan

Bir beli bükülmüş atlıydı           

İgid oğlu qucağında                        

 



[1]. گورشاد، بیردن یاغان گوجلو  و اؤتری یاغیش.

[2] . دره‌لرده هؤرولن سو گؤلمپه‌سی‌نین آغزی آچیلماسی و سویون بیردن قاچماسی.

[3]. Gürşad, birdən yağan güclü və ötəri yağış.

[4]. Dərələrdə hörülən su göləmpəsinin ağzı açılması və suyun birdən qaçması.

شاه ختایی

شاهلار شاهي؛

قيزيلباش‌لار باشي؛

شاه اسماعيل ختايي صفوي؛

شانينا!

    


ييغدي قيزيلباشلاريني باشينا

چاتميش‌ ايدي تازه اون‌اوچ ياشينا


بويدا اوجا، اوزده گؤزه‌ل، گؤزده خوش

آي کي دئييل، گون دولانير باشينا


قلبي ايشيق، کؤنلو اوجاق قورآن´ا

کیم کی گؤرور سجده ائدیر قاشينا


باشلادي «گيلان»لا «تاريم»دان گليب

«اردبيل»ـه، آغلادي قارداشينا


اردبيل اوغلو، صفي‌الدين بويو

قويدو باشين شيخ صفي‌نين داشينا


آندي بير آن «حئيدر» آتاسين دئدي:

اؤج آلارام! آند ايچيره‌م آشينا!


آلدي قيلينجين اله حئيدر کيمي

ييغدي قيزيلباشلاريني باشينا!

...

 

بو قوشوغون لاتینجایا کؤچورولموشونو سایین مئهران باهاری جنابلارینا مینتدارام!

 

Şah Xətayi

Şahlar şahı;

Qızılbaşlar baş;

Şah İsmayıl Xətayi-i Səfəvi;

Şanına!

 

Yığdı Qızılbaşlarını başına

Çatmış idi tazə onüç yaşına

Boyda uca, üzdə gözəl, gözdə xoş

Ay ki deyil, gün dolanır başına

Qəlbi ışıq ,könlü ocaq Quran'a

Kim ki görür səcdə edir qaşına

Başladı Gilan'la Tarım'dan gəlib

Ərdəbil'ə ağladı qardaşına

Ərdəbioğlu, Səfiyəddin boyu

Qoydu başın Şıx Səfi'nin daşına

Andı bir an Heydər atasın, dedi

Öc alaram, and içirəm aşına

Aldı qılıncın ələ Heydər kimi

Yığdı Qızılbaşlarını başına!

...

اوچ قیزلار

بو شعر اؤنجه‌دن ایم‌لر سیته‌سینده‌ده گئتمیشدی. بورادا دا سئویملی اوخوجولارا تقدیم اولور.

«اوچ قيزلار»

 

تورپاق يولون قيراغيندا

اسين اسير؛

‌قايالارين دوداغيندا

ساري سونبول ساچلاريني

يئل اوخشايير.

 

سس‌سميرسيز

اوزاقلاردا دوروب باخان

«اوچ‌قيزلار»ين

ساچي داشدان

گؤزو داشدان

هؤرولموش‌کن

يولا باخير.

 

گؤي گَوَن‌لر

سوت تيکان‌لار

زوو زولالار

زهرين داديب باخان قيزلار

«اؤرتولو دوز» اورتاسيندا دوران قيزلار

اوچ اولدوزلار

اوزاقلارا ـ ياخينلارا

باخا باخا

اوتانجدان قوروموشلار![1]

 

 

1386 ـ یای

چاراویماق / ایستی سو یولوندا

 

Üç qızlar

Torpaq yolun qırağında

Əsin əsir

Qayaların dodağında

Sarı sünbül saçlarını

Yel oxşayır

 

Səs – səmirsiz

Uzaqlarda

Durub baxan

Üçqızlar"ın

Saçı daşdan

Gözü daşdan

Hörülmüşkən

Yola baxır.

 

Göy gəvənlər

Süt tikanlar

Zuu zolalar

Zəhrin dadıb baxan qızlar

Örtülü düz ortasında duran qızlar

Üç ulduzlar

Uzaqlara – yaxınlara

Baxa – baxa

Utancdan

Qurumuşlar!

 

 

2007 - yay

Çaroymaq - İsti su yolunda

 



[1] . چاراویماقدا خالق آرا بير اسطوره‌وي افسانه وار کي: اوچ قيز بولاق باشيندا ايميش‌لر کي بيردن قاين‌آتالاري گلير و اونلار اونو گؤرجک اوتانيرلار و آللاه‌دان ايسته‌ييرلر کي اونلاري داش ائتسين و ائله‌جه‌ده دوردوغو يئرلرينده قورويوب داش کيمي قاليرلار. ايندي ده ائله او داشلار دورور و اوزاقدان اوچ قادين کيمي باخيرلار آنجاق چوخ بؤيوک بير بيچيمده.

تیک تاک لار

تاک تیک... تیک تاک..!


انیر ـ چیخیر

آتدیم ـ آتدیم

اؤته ـ اؤته

اؤزونو ساییر ...

تکرارلاییر ...

عقربه‌لر!

ـ تیک ـ تاک

ـ تیک ـ تاک

ـ تیک ـ تاک ...

اؤز باشینا دولانیر

آردیجیل پارادوکس یارادیر

هه، یوخ!

هه، یوخ!

هه، یوخ! ...

اوزولمه‌دن

آن ـ آن

بو تسلسلده اؤز دؤورونه دوام ائدیر

 

تله‌سیر، تله‌سمیر تیک‌تاک‌لار؛

دوردوغو یئرده ایضطیراب دوغورور

ایکی اوره‌ک‌لیک یارادیر

ان، چیخ

ان، چیخ!...

         آلت، اوست!

         آلت، اوست!...

                  من، سن

                  من، سن!...

                              وار، یوخ

                              وار، یوخ!...

عقربه‌لر اؤزونو دانیر!

 

و یئر

ـ عقربه‌یه یالنیز بنزه‌ییر ـ

آی باجی‌سیلا بیرگه

گونش منظومه‌سی‌نین اولدوزلو خانقاهیندا

سونسوزلوغو سماع ائدیر

و بیرلیکده

دؤنور، دولانیر، فیرلانیر

و ایکی ایاقلی بیریسی

اوتوروب

گونه، آیا، ایله بؤله رک

بو اوزولمزلیگی سادالاییر

او گونشین گونده دوغولوب بوغولماغینی گؤردویو گؤزونه اینانیر

نییه کی اؤزو

بیر گون اولور

بیر گون اؤلور.

آنجاق

زامان ساعاتی‌نین عقربه‌لری

بونلارا باخمادان

بیر آن یورولمادان

بیر چالیم دورمادان

ابدیّتی اولاییر.